Herstructurering bedrijventerrein Havengebied

Luit Hoogenberg: ‘Water: de goedkope snelweg, ook in Enschede’

Hij stamt qua werkervaring uit het Rotterdamse maar werkt sinds 2005 als parttime directeur van het bedrijventerrein XL Businesspark te Almelo. Hoogenberg heeft een vracht ervaring in de logistiek, heeft veel kennis van het vervoer over water en weet wat dat vraagt van de infrastructuur. Bovendien weet hij van de hoed en de rand als het gaat om de manier waarop je een havenbedrijf het best kunt organiseren. Vanaf 1 april werkt hij voor de gemeente Enschede en het Havenbedrijf Twente in oprichting. Tijd om kennis te maken met Luit Hoogenberg. De ondernemers in de Binnenhaven zullen hem spoedig ontmoeten.

‘Het vervoersprobleem van de Tweede Maasvlakte in Rotterdam vraagt om structurele oplossingen. Je moet er niet aan denken dat al die extra containers op vrachtwagens gezet moeten worden. Dan staat er dagelijks 40 kilometer file. Wat dacht je dat dat kost? Rotterdam en het Rijk hebben daarom de Havenvisie 2030 opgesteld met duidelijke plannen over hoe dit beter kan. Die zogenaamde onrendabele Betuwelijn wordt steeds rendabeler, want ook het goederenvervoer per trein neemt hand over hand toe. Maar de moraal van het verhaal is deze: vervoer per as (auto/trein) is zeven tot wel tien keer zo duur als vervoer per schip en ook nog eens veel milieuvriendelijker. Vervoer over water wordt steeds belangrijker. Zie je het voor je: zo’n Global Liner mammoettanker: 18.000 containers staan daar op! Als zo’n schip gelost wordt zie je dit beeld: binnenschepen worden in razend tempo gevuld terwijl chauffeurs van vrachtwagens eindeloos op hun beurt wachten. En dan komen ze ook nog in de file… In Nederland zijn we goed in logistiek, ‘just-in-time-logistiek management’. Uit rapporten van Buck Consultancy en Ernst & Young blijkt dat de regio Twente een goede propositie heeft voor de sectoren leisure, medische apparatuur en pharma. Twente zou daarom heel goed als een logistieke hot spot voor deze sectoren kunnen fungeren.’

Stagneringskosten Eefde

‘Qua infrastructuur moeten we daar dan wel klaar voor zijn. Dat betekent dat we hard moeten werken aan de infrastructuur en de faciliteiten voor watergebonden bedrijvigheid. Als dat allemaal goed voor elkaar is, kunnen we, naast containers, ook zoveel goedkoper bulk- en stukgoedgoederen vervoeren! Voor onze bedrijven in Twente betekent dat simpelweg een concurrentievoordeel !

Het kabinet heeft logistiek tot een economisch topsegment verklaard. Dankzij de Quick Win-subsidies van het Rijk kunnen ook de Enschedese Binnenhaven en zijn kades gemoderniseerd worden. Hoe belangrijk het vervoer over water is, drong diep door toen de sluis bij Eefde geblokkeerd raakte. De stagneringskosten waren zo hoog dat iedereen begrijpt dat dat niet nog een keer moet gebeuren.’

Hoogenberg 22

Twente als achterlandhaven

‘Als Twente inderdaad een belangrijke binnenhaven van Nederland wil worden, moeten we ook regionaal samenwerken. Kades inspecteren, vernieuwen, gezamenlijk aanbesteden, registreren, havengelden op elkaar afstemmen etc. Samen lobbyen voor het uitdiepen van het Twentekanaal. Elders in Nederland zijn natuurlijk ook al belangrijke overslagpunten waar we mee concurreren: Venlo, Coevorden, Kampen, Dordrecht. Rotterdam werkt al samen met bijvoorbeeld Luik ! Bedenk hoe goed de Duitse economie draait. Wat ligt er meer voor de hand dan dat wij in Nederland de logistiek doen voor Duitsland via Rotterdam, de belangrijkste haven van Europa? Met Twente als belangrijke haven en logistieke hotspot in het achterland richting Duitsland?’

‘Ik ben blij dat de gemeenteraad akkoord is gegaan met mijn aanstelling per 1 april. Vanaf die datum ga ik met de ondernemers in de Binnenhaven aan de slag. Ik bouw daarbij ook graag mee aan de toekomst van een succesvol regionaal havenbedrijf. Mijn hoofdtaak is echter om de organisatie voor de Binnenhaven in de steigers te zetten; pionieren vind ik het mooiste. Geen misverstand daarom: ik heb absoluut niet de ambitie om directeur van een Regionaal Havenbedrijf Twente te worden! Het gaat nu om de bedrijven hier in de Binnenhaven. Daarbij zullen we de belangen van de bedrijven in de Binnenhaven die uiteindelijk geen gebruik willen maken van vervoer over water echt niet uit het oog verliezen. Wat we wel willen is, dat bedrijven die behoefte hebben aan goedkoop vervoer over water concurrerend en duurzaam kunnen opereren. Weet je wat ik van Boskalis geleerd heb? Wie het overslagpunt in handen heeft en wie ook het goedkoopste vervoer tot de grondstoffen heeft, wint het zakelijk gezien altijd. Waar we naar toe moeten is, dat we voorrang geven aan watergebonden bedrijven op locaties aan open water. Dat zullen we aanpakken als een businesscase, waarbij we samenwerken met Han Wiendels van de Herstructurerings Maatschappij Overijssel en de ondernemers in de Binnenhaven. Het kan daarbij echter niet alleen van de overheid afhangen, maar wij kunnen het wel organiseren. Voorwaarde is echter, dat het hele concept met de kades en de infrastructuur commercieel aantrekkelijk moet zijn voor de bedrijven. Het moet voor de bedrijven dus ook een interessante investering zijn. Want als een bedrijf geen geld meebrengt, gaan wij het niet doen. We gaan met elkaar in zee tegen reële marktwaardes. Of de onderhandelingen over de kades dus vast zitten? Nee hoor, integendeel, het lijkt mij duidelijk dat we allemaal het belang inzien.’

Niet eeuwig aan de subsidieborst

‘Wij richten voor 31 december 2013 een havenorganisatie op voor de Binnenhaven. Ondertussen zijn we al bezig met de voorbereiding voor het aanleggen van kades op die plaatsen daar waar het rendabel is. Daarnaast is de uitvoering van de herinrichting van de ontsluitingsweg al bijna toe aan aanbesteding We moeten reëel blijven. Het is waardecreatie: als je weet dat post transportkosten een steeds groter deel van het totale kostenplaatje uitmaakt, snap je hoeveel je kunt verdienen door dat vervoer over water perfect te organiseren. Ondernemers snappen daarbij best wel dat ze niet eeuwig aan de subsidieborst kunnen hangen. Bewegen! Marktonderzoek vanuit XL-Businesspark Twente wees uit dat we hier in Twente behoefte hebben aan 35 hectare watergebonden bedrijfsterrein. Dat is in de Twentse geschiedenis wel eens anders geweest. Het Twentekanaal is aangelegd voor de textiel. Toen die rond 1968 instortte, leek het kanaal niet meer functioneel. Maar water als goedkope snelweg is herontdekt. Bedenk hoe duur de benzine en de diesel is, bedenk dat zelfs grote binnenschepen nu op veel meer plekken kunnen komen omdat ze dankzij boegschroeven veel wendbaarder zijn.’

‘Er zit geld in de knip’

‘In fase 1 zetten we de organisatiestructuur voor de Binnenhaven op de rails. In fase 2 wordt de organisatievorm en de wijze van samenwerken verder uitgewerkt en doorlopen we alle goekeuringsprocedures. De gemeenteraad van Enschede heeft tenslotte het geld beschikbaar gesteld en dus moeten we ons daar ook verantwoorden. We maken een transparant bedrijf met een jaarverslag, jaarrekeningen, halfjaarrapportages etc. De HMO onder leiding van Han Wiendels wil deelnemen in deze ‘Ontwikkelingsmaatschappij Binnenhaven’. Zij hebben hun nek al uitgestoken om op voorhand posities aan de haven aan te kopen. Het wordt dus een gewoon commercieel bedrijf, dat later aan zal moet kunnen haken bij het nog op te richten Regionaal Havenbedrijf Twente. Daar zal wel echter nog wel enige tijd mee gemoeid zijn: elke gemeenteraad moet weloverwogen de implicaties daarvan kunnen overzien.

Ik ga zelf ook praten met de ondernemers in de Binnenhaven. Ik moet daar komen met een duidelijk verhaal, dat gedekt wordt door het gemeentebestuur. Ik heb een mandaat. Wat dat betekent? Ik mag afspraken gaan maken met de ondernemers, we hebben financiële middelen, we kunnen zaken doen. Alle transacties zal ik in deze fase uiteraard terugkoppelen met de gemeente en de HMO. Zodra de onderneming is opgericht vindt terugkoppeling en verantwoording plaats aan de aandeelhouders en Raad van Commissarissen.

Regionaal belang

‘Plug and play: dat gaan we straks doen. Het gaat ons lukken in Enschede en de regio. Ik heb het gezien: toen ik hier kwam, eind 2005, waren er heel wat hokjes. Nu is er veel meer een gezamenlijk denken, de hokjes worden afgebroken. Ik ben meestal ongeduldig; dat is de aard van het beestje, maar dit is een stap die we weloverwogen moeten zetten met draagvlak van alle betrokken gemeenten. Enschede beslist weliswaar over het geld voor de Binnenhaven, maar het Regionale Havenbedrijf Twente is de organisatie waar we regionaal naar toe willen.’ Met als doel om van Twente als een logistieke hot spot te maken voor belangrijke sectoren als leisure, medical technics en pharma en ondersteund door een perfecte infrastructuur.